Obszary stresu u dzieci – jak je rozpoznać?

Napisała

Jednym z kroków do nauki samoregulacji jest zidentyfikowanie pojawiających się stresorów. Rozpoznanie stresora, jego przyczyn oraz sposobu redukcji, to pierwsze kroki w nauce Sefl-Reg. Istnieje nieskończenie wiele stresorów, które przyczyniają się do powstawania napięcia. Obszary stresu skupiają wszelkie wystepujące stresory. Znajomość poszczególnych obszarów, daje możliwość skuteczniejszej ich identyfikacji. Pozwala to na wprowadzenie działań, które zredukuja stres. Jak więc znaleźć główne impulsy, które powodują stres u dzieci?

Obszary stresu

Poszukiwanie stresora, przyczyny stresu u dziecka to jeden z kroków prowadzących do nauki samoregulacji. Istnieje nieskończenie wiele różnych stresorów, które zawierają się w pięciu głównych obszarach stresu. Wyróżniamy poniższe obszary stresu:

  • biologiczny
  • emocjonalny
  • poznawczy
  • społeczny
  • prospołeczny

Odnalezienie źródła stresu u dziecka to połowa sukcesu i moment zwrotny prowadzący do zmiany zachowania.

Obszar biologiczny

Twórca Self-Reg Stuart Shanker sugeruje, by poszukiwania stresora u dzieci zacząć od obszaru biologicznego. Na obszar ten składają się procesy fizjologiczne dziecka oraz układ nerwowy.
Stresory biologiczne to:

  • niewłaściwa dieta
  • mała ilość snu
  • niewłaściwa ilość ruchu
  • duży hałas
  • intensywny zapach
  • nieodpowiednia temperatura otoczenia
  • niewłaściwe natężenie światła
  • niedostosowanie bodźców dotykowych
  • Stres w tym wymiarze może przejawiać się:
  • ospałość lub nadmierny ruch
  • ból brzucha lub głowy
  • wrażliwość na hałas o różnym natężeniu
  • trudności motoryki małej, niezdarność

Stresorem w tym obszarze może być pragnienie lub głód, które nie zaspokojone w porę może przynieść niesłychanie wysoki poziom stresu i dziecka.
Im młodsze dziecko, tym ingerencja rodzica jest bardziej potrzebna. Rodzic ma za zadanie rozpoznać stan fizyczny malucha, którego identyfikacji uczy malucha. Dziecko uczy się, jak jego ciało czuje się gdy jest zrelaksowane, skupione, zestresowane. Dalszym krokiem jest identyfikacja stresora, który spowodował nieprzyjemne odczucia dziecka, oraz znalezienie sposobu na jego redukcję.

Obszar emocjonalny

Obszar emocjonalny jest niezwykle skomplikowany. Dzieci zwykle nie rozumieją tego obszaru i uczą się rozpoznawać poszczególne odczucia, do których należą zarówno te intensywnie pozytywne jak i negatywne. Przeżywanie emocji przez dziecko może wpływać też na obszar biologiczny, szczególnie fizjologiczny.
Stresory w tym obszarze to:

  • nowe emocje
  • silne emocje
  • złożone emocje

Rola rodzica to przeze wszystkim pomoc w rozpoznaniu i nazwaniu odczuwanych przez dziecko emocji, za pomoca słów. Istotny jest w tym wzgledzie wiek dziecka i jego możliwości językowe. Rodzic pomaga malcowi określić co stanowiło stresor powodujący napięcie oraz sposób rozładowania go.

Obszar poznawczy

Obszar poznawczy dotyczy procesów umysłowych, które odpowiedzialne są za pamięć, przetwarzanie informacji, samoświadomość, rozumienie i uwaga. Stresory w tym obszarze:

  • zbyt wiele informacji naraz
  • zbyt szybko lub zbyt wolno przekazywane informacje
  • informacje abstrakcyjne, których dziecko jeszcze nie rozumie
  • zbyt wiele etapów działania
  • Stres w tym obszarze objawia się:
  • trudność z koncentracją
  • niska samoświadomość
  • problem z uczeniem się
  • niska motywacja

Trudności w obszarze poznawczym często powiązane są też z doświadczaniem przez dziecko stresem, który pojawia się w obszarze biologicznym i emocjonalnym.

Obszar społeczny

Zgodnie z nazwą dotyczy zdolności dostosowania się do sytuacji społecznych.
Stresory w tym wymiarze:

  • konflikty interpersonalne
  • konflikty w grupach
  • nieporozumienia

Przejawy stresu w tym wymiarze:

  • trudności z działaniem w grupie
  • wycofanie się
  • kłopoty z zawieraniem przyjaźni
  • agresja i zastraszanie

Obszar prospołeczny

Obszar ten zawiera prospołeczne wartości, empatię, bezinteresowność, działania na rzecz grupy, działania prospołeczne. Warunkuje umiejętność przekłada wspólnego dobra nad dobro własne.
Stresory w obszarze prospołecznym to zazwyczaj:

  • poczucie winy
  • radzenie sobie z emocjami innych
  • konieczność stawiania wartości grupy ponad swoje

Oznaki stresu:

  • wykluczenie i izolacja
  • przytłoczenie przez dominatorów w grupie

Wszystkie pięć obszarów stresu cechują sygnały, które świadczą o stanie podwyższonego napięcia u dziecka. Maluch jest nieuważny, rozdrażniony, często agresywny czy o wzburzonej nerwowości.

By zachować rodzicielski dobrostan psychiczny warto nauczyć się samoregulacji. Umiejętność ta nie tylko ułatwia codzienne życie z dzieckiem, ale też uczy je jak samodzielnie radzić sobie w sytuacjach podwyższonego stresu. Mocą Self-Reg jest umiejętność rozpoznania i zrozumienia stanu w jakim znajduje się ciało, co pozwala zredukować napięcie.

Spodobał Ci się ten artykuł? Udostępnij go!

Więcej od Anety: